Il Comune di Albinea e il gruppo di cultori e studiosi Léngua Mèdra Rèş e la nôstra léngua arşâna propongono una volta al mese un approfondimento sulla nostra straordinaria lingua madre, il dialetto reggiano!
Non perdetevi questo appuntamento, alla scoperta del significato di espressioni, modi di dire, proverbi e molto altro!
Questo mese
👉𝗔𝗹 𝗳𝗶𝗲̀ ‘𝗱𝗹 𝗼̄𝗿𝘀 𝗮𝗹 𝗽𝘂𝘀𝗲̀𝘃𝗮 𝗱 𝗮̂𝗷
Riccardo Finzi, un autore molto attivo negli anni ’70 del secolo scorso nello studio delle tradizioni reggiane, ha pubblicato sul Pescatore Reggiano numerosi modi di dire provenienti dall’area di Correggio, raccontandone anche l’origine, vera o di fantasia che fosse.
Proponiamo questo mese ai nostri fedeli lettori uno di questi racconti, trascritto qui in forma più concisa e nel dialetto della città, che rimanda a tempi lontani, che a volte vengono fatti rivivere proprio da queste cronache o da una qualche pellicola cinematografica.
▶️Lettura e traduzione in italiano all’indirizzo: https://lenguamedra.it/al-fie-dl-ors-al-puseva-d-aj/
Pió ’d sèint ân indrē, a Curèş, girêva la vōs che a Chêrp, indla piâsa dednâns al Castèl, un giramònd al fêva cumbâter un ōrs còunter la gînt: chi a gh la cavêva a vînser as metîva in sâca dēş frânch, che alōra j ēren quèl, cme dîr sînch dé ’d pêga ’d un braciânt.
Indl ustaría ‘d Curèş, Caifa – un umòun fôrt, cun dō spâli ch a parîven un armâri – in parlêva cun dû so amîgh, Ciabà e al Caléf. Dēş frânch a fèven gôla e pó as dgîva in gîr che l ōrs l ēra vèc, bōls che sembrêva quêsi ch al gh és da tirêr j ultòm.
Acsé, al dé dôp, indal dopmeşdé, i trî amîgh j ân ciapê só la biciclèta e in andê a Chêrp per vèder s as prîva fêr. Indla piâsa a gh ēra bèle un móc ed gînt là indō gh ēra al giramònd e al so ōrs. L ōrs l ēra şaquê in tèra, cun na cadèina al côl; l ēra prôpria vèc, al pèil tót sculorî e al tirêva mêl al fiê tânt ch al parîva un landèin tânt ch al fêva fadîga. Lé vşèin a l ōrs a gh ēra un başlôt cun dla crósca, dl’ êrba tridêda, di pòm mêrs… e dl êtra rôba ch la parîva sigòla o fôrsi âj.
Al so padròun, al giramònd, al sbrajêva cun tóta la vōş ch al gh îva che l ōrs al gnîva dala Transilvania, che la so specialitê l ēra la lôta greco-romana, mó ch l ēra mia pericolōş, ch an al muşghêva e al şgranfgnêva mia.
«Avanti, signori! Chi butta a terra l’orso vince dieci lire». E, indal stès tèinp al şvintajêva al biglièt da dêş frânch cme s l a fósa la bandēra.
Caifa al pinsêva bèle d avèir in sâca al prèmi, tânta l ēra la vòja ch al gh îva d chî dēş frânch. E i so amîgh, un pô malégn, al pumpêven só:
«Dai Caifa, té t egh la pō cavêr. Fà vèder la to fôrsa!»
Aōora Caifa l à alvê só un brâş e al s ē fât avanti:
«A vègn mé!»
Al giramònd, tót cuntéint pr avèir catê un clièint, al s ē şgagiē a mèter la muşarōla a l ōrs, pó al l à şlighé. A Caifa al gh à dê un giubét biânch intânt ch al s e-spurchésa mia i vistî. Cojósi, quând l ōrs al s ē alvê só in pē l ēra pió êlt ed Caifa e an parîva piò ch al fōsa adrē a murîr e tót còst l à fât… un quêlch efèt a Caifa!
Al padròun dl ōrs l à dê al vìa al cumbatimèint cun na trunbéta ’d lata, ch la fêva pèèèèèè.
L ōrs l ē gnû avanti e l à pugê subét i sampòun davanti inséma al spâli ’d Caifa. La bèstia l ēra piò êlta, pió grôsa e la bşêva bèin ed pió ’d Caifa. L’ōrs al s ē chinê un pô, pó l à tachê a tirêr al fiê inséma a la ghégna ’d Caifa, nêş cûntra nêş, al mûş cûntra la so bòca.
Dôp dû secònd Caifa l à brasê l ōrs, l à trabalê un pô, pó a gh ân mulê al gâmbi e l ē casché a l indrē lòung destèiş in tèra, e l ōrs inséma.
Trî cōlp ed trumbèta j ân dét che al cumbatimèint l ēra finî. L ōrs, tót tranquél, l ē turnê al so pôst e al s ē şaquê cme préma.
Invēci, per tirêr só Caifa a gh ē vrû la fôrsa di so dû amîgh. A parîva quêsi ch a gh fósa gnû mêl e a s sintîva ânch un udurèin mìa tânt bòun ….
Caifa al barbajêva sōl:
«Al m à sfişiê… »
A gh ân dê un grapèin per fèrel arvgnîr, acsé che dôp d un pô a gh l à cavêda a spieghêres, tót sèri sèri, cma s la fósa stêda la côşa pió naturêla dal mònd:
«Al fiê d l ōrs al pusêva d âj!»
Adattamento di Gian Franco Nasi
